A: Çocuk ve Oyun konusunda konuşacağız. Önce sizin çocukluğunuzdan başlayalım. Siz nasıl oyunlar oynardınız. Sizin oyunlarınızla kendi oğlunuzun oyunları birbirinden farklı mı?
Sevil Kural: Yaşam biçimlerinden kaynaklanan nedenlerle oyunlarımız da tabi ki farklılık gösteriyor. Bizim çocukluğumuzda bu kadar bol oyuncak, bu kadar çok eğlence merkezi yoktu. Bizler daha "uyduruk" oyunlar oynardık. Uyduruk diyince biraz daha aslında yaratıcılık gerektiren oyunlar oynardık diyelim. Mandallar yanyana dizilerek piyano olurdu, evdeki boş ilaç şişeleri bizim doktorculuk oyunumuzun elemanları olurdu. Oyun bizim için daha fazla "paylaşılan" bir şeydi. Mahalledeki çocuklarla sokakta oynayabilirdik, ya da birimizden birinin evinde olabilirdik. Oyun kurarken daha çok paylasıyorduk. Oyunun içinde birbirimize sadık kalmayı, birbirimizi savunmayı öğreniyorduk. Aslında anne babalara karşı çocukların birbirini tuttuğu bir taraf olabiliyorduk. Şimdi İstanbul gibi bir şehirde büyürken çocuklar cok daha yalnız büyüyorlar. Mesafeler çok daha büyük. Çocuğumuzun arkadaşı ile oynayabilmesi için uzak mesafeler katetmemiz, çocuğumuzu bir yerden bir yere götürebilmemiz gerekiyor. Hakim olamadığımız kadar büyük bir çevre içerisinde yaşıyoruz. Seçtiğimiz yaşam tarzıyla çocuklarımızın daha bireysel büyümelerini biz belirlemiş oluyoruz. Çocuklar artık evlerinde ya kendi kendilerine ya da kardeşleriyle oynuyorlar.

A: Peki bu bizim çocuklarımız büyüdüğünde bizlerden ne gibi farklılıkları olacak demek?
Sevil Kural: Bunu 5-10 yıldır aslında gözleyebiliyoruz diye düşünüyorum. Çocuklar daha bireysel, paylaşmakta daha fazla zorlanıyorlar, sosyal ortamlarda bulunmaktan çok hoşlanmıyorlar. Çok net bir biçimde hayatımıza bilgisayar girdi, böylelikle bireysellik pekişti. Bilgisayarla oynarken çocuklar "başkalarına ihtiyaç duymadan" oynuyorlar. Paylaşmak eskisi gibi önemli değil artık. Arkadaşın yerini bilgisayar aldı. Anne babalar çocuklarının biran önce bilgisayar öğrenmesi için acele ediyorlar ve sonrasında da başından nasıl kaldıracağız diye düşünmeye başlıyorlar. Bu alanda emek sarfetmeliyiz diye düşünüyorum. Anne babalara çok iş düşüyor, çünkü paylaşmayan, arkadaşı olmayan bir çocuk büyüdüğü zaman "yalnızlık" ve "sosyal izolasyon" yaşayabiliyor. Sadece arkadaşlarıyla değil anne babalarıyla da paylaşmayan bireyler olabiliyorlar.

A: Çocuklar neden oyun oynar?
Sevil Kural: Hayatın kendisi oyun. Oyun hayatı tanımanın, dış dünyayı anlamanın yegane aracı. Onun için çocuk doğduğundan itibaren oyun oynar ve yetişkinken de oynamaya devam eder.

Çocuk doğduğunda anne karnındakinden çok daha farklı bir ortamla karşılaşıyor. Dışarıda yeni doğmuş bir bebek için tedirginlik yaratan bir dış dünya var. Öncelikle bu dış dünyayı tanımak ve anlamak için oyuna ihtiyaç duyuyor. Henüz elini ayağını çok iyi kullanamayan bebeğin dış dünyayı tanımak için en önemli organı ağzı. Herşeyi ağzına götürerek tanımaya çalışıyor. Cisimlerin özelliklerini bu şekilde anlıyor, sert mi, tüylü mü, düz mü?...

8.-9. aylarda motor beceriler olgunlaştıkça eller ve ayaklar daha kolay kullanılabilir oluyor. Istediği cisimlere uzanmaya veya emekleyerek istediği yere gidebilmeye başlıyor. Dolayısıyla dünyasının çevresini genişletmeye başlıyor. Bu çevreyi tanıması için, anlaması için gene oyuna ihtiyaç duyuyor. Keşfetmek için çekmeceleri açıyor, sandalyelere tırmanıyor. Bunlar coğunlukla anne babalara çocuğun kendisine bir zarar vereceği endişesi yaşatabiliyor. Anne babaların çocuklarının dünyayı keşfetmesine yardımcı olması gerekiyor. Tabi ki çocuğun kendisine zarar verebileceği durumları kontrol etmesi, ancak bununla beraber de keşfetmesini engellememesi önemli. Çocuğun dünyayı tanıma biçiminin bu olduğu unutulmamalı. Keşif dönemi denilen bu süreç yaklaşık 3-4 yaşa kadar devam eder. 3 -3,5 yaşından itibaren gelişimiyle paralel olarak kendi kendine oyun kurma ve senaryo oluşturabilme yeteneği ortaya çıkar. Soyut düşünme gelişmeye başlar. Çocuklar yetişkinleri taklit ederek öğrenirler. Oynadıkları oyunlarda, oluşturduları senaryolarda yetişkinlerden gördükleri, öğrendikleri vardır. 4-5 yaşında çocuklarda cinsel kimlik oturmaya başlar. Hemcinsleriyle ilişki kurmaya ve oyununu ona gore oynamaya başlar. Erkek çocuklar arabalarla, toplarla, kılıçla oynarken kız çocuklar bebekleriyle, mutfak eşyalarıyla oynamayı tercih eder.

A: Eğer kız çocuklar arabalarla oynuyorsa veya erkek çocuklar annelerini taklit ediyorsa ailelerin endişelenmesi gerekir mi?
Sevil Kural: Bu oyun tek tipse evet, bu danışılması gereken veya önemsenmesi gereken bir durum olabilir. Erkek çocuk sadece oyunlarında anneye benzemeye çalışıyor, onun yaptıklarını taklit ediyorsa veya tersi, bu önemlidir. Burada bütün nedenleri sıralamam mümkün olmayacaktır, ama bir sebeple kızgınlıklar veya hayal kırıklıkları yaşıyorsa çocuk hemcinsiyle alakalı olarak, bu oyunlarına yansıyacaktır. Evdeki baba figürü devamlı kızgınlık, şiddet, kavga çağrıştırıyorsa çocuk için, çocuk annesinin güvenli alanına sığınmayı ve onun gibi davranmayi seçebilir. Böyle durumlarda çocuğun çevresinde "doğru özdeşleşebileceği" bir başkasının olabilmesi iyi olacaktır.

A: Nasıl oluyor da kız ve erkek çocukların oyunları daha çok küçük yaşlardan itibaren böylesi ayrışabiliyor?
Sevil Kural: Muhakkak içten, doğuştan gelen bir takım özelliklerimiz var. Gene de en önemli kısmı "özdeşleşmeye" "birine benzetmeye başladığı" dönem. Ailede bir anne ve bir baba vardır. Zamanla geri bildirimlere göre çocuk hem tarzını hem oyununu belirlemeye başlar. Oyunlar içinde "onay gören oyunlar" ve "onay görmeyen oyunlar" vardır. Çocuk zamanla onay görenleri oynayıp, görmeyenleri oynamayacaktır. Ebeveynler de isteyerek veya istemeyerek genelde cinsiyete göre onay verirler. Erkek çocuğa dışarı çıktığında araba alırken kız çocuğa bebek alacaktır. Anne babalar onay verdikleri ile pekiştirirler..

A: Gelişimlerine göre oynadıkları oyunlara geri dönersek, 4-5 yaştan sonraki dönemde neler oluyor?
Sevil Kural: Bu dönemde okul çocuğu oluyorlar. Bununla beraber çocuklarda içe kapanma ve hemcinsiyle vakit geçirme zamanı başlıyor. Cinsiyete özgü oyunlar pekişiyor. Erkekler spidermancilik oynarken kızlar bebeklerle evcilik oynuyor. Bu dönem 11-12 yaşlarına kadar böyle devam ediyor. Ergenlikle beraber yeni bir dönem başlıyor. Bu dönemde karşı cinsi merak etmeye ve karşı cinsi isteyerek oyuna dahil etmeye başlıyorlar.

Sonrasında da aslında tüm hayatımız boyunca oyun oynamaya devam ediyoruz veya etmeliyiz. Yetişkinler de oyun oynar. Oyun, yetişkinliğin bize getirdiği sansürleri ortadan kaldıran, tolerans, anlayış, kontrol, savunma gibi yetişkinliğe ait özelliklerin kalkabildiği bir süreç oluyor. Tüm bunlardan arınıp "bir çocuk gibi" "önem vermeden" oynamak insanlara rahatlık sağlar. Bunun için oyun oynamak yetişkinlerin de ihtiyaç duyduğu bir şeydir.

A: Çocuklar oyunlarında kendi hayatlarından pek çok şey taşıyorlar. Anne babalar bu oyunlardan çocuğun iç dünyasıyla ilgili birşeyler öğrenebilir mi?
Sevil Kural: Evet, çocukların oyunlarından pek çok ipucu edinebiliriz. Hayatlarına ait pek çok bilgiyi kurdukları oyunlarda, oluşturdukları senaryolarda "sahneye koyuyorlar". Anne babalar çocuklarının oyununu izlemeli, oyuna dahil olmalı. Freud psikanalitik kuramı bir arkadaşının çocuğunun oyununu izlerken oluşturmaya başlamıştır. Oyunlar çocukla ilgili çok fazla bilgiyi toplayabileceğimiz, çocukla ilgili pek çok özelliği görebileceğimiz, farkedebileceğimiz süreçlerdir. Çocuklara okula başladıktan sonra da oyun oynamaları için firsatlar verilmelidir.

A: Çok teşekkür ederiz...